Yapay zek\u00e2 destekli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, solunum hareketlerini takip eden sistemler ve milimetrik \u0131\u015f\u0131nlama teknikleri, kanser tedavisinde t\u00fcm\u00f6re odaklan\u0131rken sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n korunmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u00a0Kanser tedavisinin \u00f6nemli y\u00f6ntemlerinden biri olan radyoterapi, teknolojik geli\u015fmeler sayesinde her ge\u00e7en g\u00fcn daha hassas ve ki\u015fiye \u00f6zel uygulanabiliyor. \u00d6zellikle meme ve akci\u011fer gibi solunum hareketlerinden etkilenen b\u00f6lgelerde kullan\u0131lan solunum ayarl\u0131 radyoterapi teknikleri ile prostat kanserinde uygulanan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc e\u015fli\u011finde radyoterapi ve stereotaktik tedaviler, modern tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Memorial Ankara Hastanesi Radyasyon Onkolojisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. M\u00fcge Akmansu, radyoterapi teknolojilerindeki geli\u015fmeler ve tedavi s\u00fcrecinde merak edilenler hakk\u0131nda bilgi verdi.<\/p>\n
T\u00fcm\u00f6r tedavi edilirken sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131 korunuyor<\/p>\n
Radyoterapinin temel amac\u0131, t\u00fcm\u00f6r dokusuna gerekli tedavi dozunu ula\u015ft\u0131r\u0131rken \u00e7evresindeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Teknolojik geli\u015fmeler sayesinde t\u00fcm\u00f6r\u00fcn konumu ve hareketi daha hassas \u015fekilde takip edilebilmekte, \u0131\u015f\u0131nlar hedef b\u00f6lgeye milimetrik do\u011frulukla y\u00f6nlendirilebilmektedir. Radyoterapi lokal bir tedavi y\u00f6ntemidir. Bu nedenle ortaya \u00e7\u0131kabilecek yan etkiler, \u0131\u015f\u0131n tedavisinin uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeye g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Kemoterapide g\u00f6r\u00fclebilen sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi veya kan de\u011ferlerinde d\u00fc\u015fme gibi yan etkiler, radyoterapinin uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeye ba\u011fl\u0131 olarak her hastada g\u00f6r\u00fclmez. D\u0131\u015far\u0131dan uygulanan radyoterapi sonras\u0131nda hastan\u0131n v\u00fccudunda radyasyon kalmaz. Bu nedenle hastalar\u0131n yak\u0131nlar\u0131ndan uzak durmas\u0131, ayr\u0131 odalarda kalmas\u0131 veya kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar\u0131 ve yiyecekleri ay\u0131rmas\u0131 gerekmez.<\/p>\n
Sol meme kanserinde solunum ayarl\u0131 radyoterapiyle kalp koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131yor<\/p>\n
Hareketli bir yap\u0131ya sahip olan insan v\u00fccudunun \u00f6zellikle g\u00f6\u011f\u00fcs ve \u00fcst kar\u0131n b\u00f6lgesindeki t\u00fcm\u00f6rler, nefes al\u0131p verme s\u0131ras\u0131nda yer de\u011fi\u015ftirebilir. Bu hareket, radyoterapi s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm\u00f6r\u00fcn hassas \u015fekilde hedeflenmesini zorla\u015ft\u0131rabilir. Solunum ayarl\u0131 radyoterapi (Respiratory Gating), hastan\u0131n solunum hareketlerini takip ederek \u0131\u015f\u0131nlaman\u0131n t\u00fcm\u00f6r\u00fcn belirlenen konumda bulundu\u011fu uygun zaman aral\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir teknolojidir.<\/p>\n
I\u015f\u0131nlama hastan\u0131n nefesine g\u00f6re kontrol ediliyor<\/p>\n
Tedavi planlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen 4 boyutlu bilgisayarl\u0131 tomografi (4D-BT) ile t\u00fcm\u00f6r\u00fcn solunum d\u00f6ng\u00fcs\u00fc boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 hareket de\u011ferlendirilir. Tedavi s\u0131ras\u0131nda ise \u00f6zel takip sistemleriyle hastan\u0131n solunumu anl\u0131k olarak izlenir. Belirlenen g\u00fcvenli solunum aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda cihaz \u0131\u015f\u0131nlamay\u0131 otomatik olarak durdurabilir. Hasta yeniden uygun solunum faz\u0131na geldi\u011finde tedavi devam eder. B\u00f6ylece t\u00fcm\u00f6r\u00fcn hareketinden kaynaklanabilecek hedefleme hatalar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve \u00e7evredeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n korunmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n
Kalbin ald\u0131\u011f\u0131 radyasyon dozu azalt\u0131labiliyor<\/p>\n
Solunum ayarl\u0131 radyoterapinin \u00f6nemli kullan\u0131m alanlar\u0131ndan biri sol meme kanseridir. Derin \u0130nspiratuar Nefes Tutma (DIBH) tekni\u011finde hasta derin nefes ald\u0131\u011f\u0131nda akci\u011ferler geni\u015fler ve kalp g\u00f6\u011f\u00fcs duvar\u0131ndan uzakla\u015f\u0131r. Hastan\u0131n nefesini belirlenen seviyede tuttu\u011fu s\u0131rada \u0131\u015f\u0131nlama ger\u00e7ekle\u015ftirilerek sol meme dokusunun tedavi edilmesi, kalp ve kalp damarlar\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 radyasyon dozunun ise azalt\u0131lmas\u0131 hedeflenir. Bu y\u00f6ntem, uygun hastalarda \u00f6zellikle uzun vadede ortaya \u00e7\u0131kabilecek kalp kaynakl\u0131 yan etkilerin azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli radyoterapi tekniklerinden biridir.<\/p>\n
Radyoterapi, prostat kanserinde cerrahiye alternatif olabiliyor<\/p>\n
Radyoterapi, prostat kanserinin tedavisinde cerrahiye alternatif olarak uygulanabilen \u00f6nemli tedavi y\u00f6ntemlerinden biridir. Hastal\u0131\u011f\u0131n evresi, t\u00fcm\u00f6r\u00fcn risk grubu, hastan\u0131n ya\u015f\u0131 ve genel sa\u011fl\u0131k durumu de\u011ferlendirilerek tedavi plan\u0131 olu\u015fturulur. Erken evre prostat kanserinde tek ba\u015f\u0131na uygulanabilece\u011fi gibi, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re hormon tedavisi veya di\u011fer tedavi y\u00f6ntemleriyle birlikte de kullan\u0131labilir. Cerrahi sonras\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n tekrarlama riskinin bulundu\u011fu baz\u0131 hastalarda da radyoterapiden yararlan\u0131labilir. Modern radyoterapi teknolojileri sayesinde prostat dokusu y\u00fcksek hassasiyetle hedeflenirken mesane ve ba\u011f\u0131rsak gibi \u00e7evredeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 yap\u0131lar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca korunmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131r. Prostat kanserinde radyoterapi \u015fu iki farkl\u0131 y\u00f6ntemle uygulan\u0131r;<\/p>\n
\tEksternal radyoterapi:\u00a0V\u00fccut d\u0131\u015f\u0131nda bulunan lineer h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131 cihaz\u0131ndan g\u00f6nderilen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n prostat b\u00f6lgesine y\u00f6nlendirilmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilir. IMRT (Yo\u011funluk Ayarl\u0131 Radyoterapi) ve IGRT (G\u00f6r\u00fcnt\u00fc E\u015fli\u011finde Radyoterapi) gibi tekniklerle \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n hedef b\u00f6lgeye hassas \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Uygun hastalarda daha y\u00fcksek dozlar\u0131n daha k\u0131sa s\u00fcrede verilmesine olanak sa\u011flayan SBRT gibi stereotaktik radyoterapi y\u00f6ntemleri de kullan\u0131labilir.\u00a0
\n\tBrakiterapi:\u00a0Radyasyon kayna\u011f\u0131n\u0131n do\u011frudan prostat dokusunun i\u00e7erisine yerle\u015ftirilmesiyle uygulan\u0131r. Ultrason e\u015fli\u011finde ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemde kal\u0131c\u0131 veya ge\u00e7ici radyoaktif kaynaklar kullan\u0131labilir. \u00d6zellikle uygun \u00f6zelliklere sahip erken evre ve d\u00fc\u015f\u00fck riskli prostat kanserlerinde tedavi se\u00e7enekleri aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka radyoterapide \u00f6nemli kolayl\u0131klar sa\u011fl\u0131yor<\/p>\n
Radyoterapinin yan etkileri her hastada ayn\u0131 \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaz. Prostat b\u00f6lgesine uygulanan tedavilerde baz\u0131 hastalarda tedavi s\u0131ras\u0131nda veya sonras\u0131nda s\u0131k idrara \u00e7\u0131kma, idrar yaparken yanma veya idrar ak\u0131\u015f\u0131nda zay\u0131flama g\u00f6r\u00fclebilir. Ba\u011f\u0131rsaklarda ise d\u0131\u015fk\u0131lama s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f, hafif ishal veya rektal b\u00f6lgede dolgunluk hissi olu\u015fabilir. Radyoterapi teknolojilerindeki geli\u015fmeler yaln\u0131zca \u0131\u015f\u0131nlama cihazlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Yapay zek\u00e2 destekli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve tedavi planlama sistemleri de radyasyon onkolojisinde giderek daha fazla kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor. Yapay zek\u00e2 teknolojileri; t\u00fcm\u00f6r\u00fcn ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00fczerinde daha hassas \u015fekilde belirlenmesi, tedavi planlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve tedavi s\u00fcrecinin ki\u015fiye \u00f6zel hale getirilmesine katk\u0131 sa\u011flayabiliyor. Geli\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme sistemleri, solunum hareketlerini takip eden teknolojiler ve y\u00fcksek hassasiyetli \u0131\u015f\u0131nlama teknikleri, radyoterapide t\u00fcm\u00f6r\u00fcn hedeflenmesi ve \u00e7evresindeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olanaklar sunuyor.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yapay zek\u00e2 destekli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, solunum hareketlerini takip eden sistemler ve milimetrik \u0131\u015f\u0131nlama teknikleri, kanser tedavisinde t\u00fcm\u00f6re odaklan\u0131rken sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n korunmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u00a0Kanser tedavisinin \u00f6nemli y\u00f6ntemlerinden biri olan radyoterapi, teknolojik geli\u015fmeler sayesinde her ge\u00e7en g\u00fcn\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4421,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"yoast_head":"\n