K\u0131\u015f aylar\u0131nda so\u011fuk hava nedeniyle a\u00e7\u0131k havada ge\u00e7irilen zaman azal\u0131rken, hareketsizlik, uzun s\u00fcre oturma ve y\u00fcksek kalorili besinlerin daha s\u0131k t\u00fcketilmesi kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabiliyor. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 riskini de art\u0131rabiliyor. \u00c7o\u011fu zaman belirti vermeden ilerleyen karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131, baz\u0131 ki\u015filerde zamanla iltihaplanma, h\u00fccre hasar\u0131 ve fibrozis gibi ciddi sorunlara yol a\u00e7abiliyor. Bu nedenle beslenme ve hareket al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra erken tan\u0131 ve d\u00fczenli takip de \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Memorial Ata\u015fehir Hastanesi Gastroenteroloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Uzm. Dr. \u015eule Naml\u0131 Ko\u00e7, k\u0131\u015f aylar\u0131nda karaci\u011fer sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in dikkat edilmesi gerekenleri anlatt\u0131.<\/p>\n
Hareketsizlik ve yanl\u0131\u015f beslenme riski art\u0131r\u0131yor<\/p>\n
Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131, karaci\u011fer h\u00fccrelerinde normalden fazla ya\u011f birikmesiyle ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Metabolik i\u015flev bozuklu\u011fuyla ili\u015fkili ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 (MASLD) olarak adland\u0131r\u0131lan bu tablo, baz\u0131 ki\u015filerde iltihaplanma ve h\u00fccre hasar\u0131yla ilerleyebiliyor. Bu daha ciddi durum ise MASH olarak tan\u0131mlan\u0131r. So\u011fuk hava tek ba\u015f\u0131na karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131na neden olmasa da k\u0131\u015f aylar\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerin azalmas\u0131, uzun s\u00fcre hareketsiz kal\u0131nmas\u0131, tatl\u0131 ve hamur i\u015flerinin s\u0131k t\u00fcketilmesi kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilmektedir. \u00d6zellikle kar\u0131n \u00e7evresinde ya\u011flanma, ins\u00fclin direnci, tip 2 diyabet ve kan ya\u011flar\u0131ndaki bozukluklar \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda yer al\u0131yor. \u015eekerli i\u00e7eceklerin s\u0131k t\u00fcketilmesi ve ihtiya\u00e7tan fazla kalori al\u0131nmas\u0131 da riski art\u0131rabilir.<\/p>\n
\u201cGencim, zay\u0131f\u0131m ben de karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olmaz\u201d demeyin<\/p>\n
Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 yaln\u0131zca ileri ya\u015flarda veya fazla kilolu ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131k de\u011fildir. \u00c7ocuklarda ve gen\u00e7lerde de ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Normal kiloda olmak da ya\u011flanma riskini tamamen ortadan kald\u0131rmaz. Genetik yatk\u0131nl\u0131k, bel \u00e7evresi, ins\u00fclin direnci ve di\u011fer metabolik fakt\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra alkol kullan\u0131m\u0131 da karaci\u011fer sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilirken dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in gencim ya da zay\u0131f\u0131m bende karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olmaz d\u00fc\u015f\u00fcncesinde olunmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Karaci\u011fer ya\u011flanma sorunlar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman tesad\u00fcfen saptan\u0131yor<\/p>\n
Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman belirgin \u015fikayetlere neden olmaz ve ba\u015fka bir nedenle yap\u0131lan ultrason incelemesinde veya kan testlerinde tesad\u00fcfen saptan\u0131r. Baz\u0131 ki\u015filerde yorgunluk ya da karn\u0131n sa\u011f \u00fcst taraf\u0131nda dolgunluk hissi g\u00f6r\u00fclebilse de bu belirtiler sadece hastal\u0131\u011fa \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. \u015eikayet bulunmamas\u0131, karaci\u011ferde hasar olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmez. \u00d6zellikle obezitesi, diyabeti veya ba\u015fka metabolik risk fakt\u00f6rleri bulunan ki\u015filerin de\u011ferlendirme i\u00e7in belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklememesi gerekir.<\/p>\n
Her karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 siroza d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fcyor ama\u2026<\/p>\n
Ya\u011flanmaya iltihaplanma ve h\u00fccre hasar\u0131 eklendi\u011finde zamanla fibrozis ad\u0131 verilen nedbe dokusu geli\u015febilmektedir. \u0130leri fibrozis baz\u0131 hastalarda siroz, karaci\u011fer yetmezli\u011fi ve karaci\u011fer kanserine kadar ilerleyebilir. Ancak her karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 bu a\u015famalara ula\u015fmaz. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleme riski; diyabet, metabolik sorunlar ve karaci\u011ferdeki fibrozisin derecesi gibi fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Bu nedenle de\u011ferlendirmede yaln\u0131zca ya\u011flanman\u0131n de\u011fil, olas\u0131 karaci\u011fer hasar\u0131n\u0131n da belirlenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
K\u0131\u015f\u0131n salep ve boza t\u00fcketirken porsiyon kontrol\u00fc \u00f6nemli<\/p>\n
K\u0131\u015f aylar\u0131nda s\u0131k t\u00fcketilen salep ve boza, haz\u0131rlanma \u015fekline, eklenen \u015feker miktar\u0131na ve porsiyon b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak g\u00fcnl\u00fck enerji al\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rabilir. \u00d6zellikle \u015feker ilaveli ve b\u00fcy\u00fck porsiyonlarda t\u00fcketilen bu i\u00e7eceklerin yan\u0131 s\u0131ra tatl\u0131, hamur i\u015fi ve y\u00fcksek kalorili at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131klar\u0131n da s\u0131k t\u00fcketilmesi kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir. Fazla kilo ve metabolik sorunlar ise karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu nedenle salep ve boza t\u00fcketiminde porsiyon kontrol\u00fcne dikkat edilmeli, ilave \u015feker s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck beslenme d\u00fczeninde sebze, baklagil ve yeterli protein i\u00e7eren dengeli \u00f6\u011f\u00fcnlere yer verilmelidir.<\/p>\n
FibroScan ile karaci\u011ferde ya\u011flanma ve fibrozis riski de\u011ferlendirilebiliyor<\/p>\n
Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde yaln\u0131zca karaci\u011ferde biriken ya\u011f miktar\u0131n\u0131 belirlemek yeterli de\u011fildir. Ya\u011flanmaya e\u015flik edebilen iltihaplanma ve karaci\u011fer dokusunda nedbe olu\u015fumunu ifade eden fibrozis riskinin de de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilerleyici fibrozis, baz\u0131 hastalarda siroza kadar ilerleyebilir.\u00a0<\/p>\n
Tan\u0131 ve takip s\u00fcrecinde kan testleri ve ultrasonun yan\u0131 s\u0131ra FibroScan gibi giri\u015fimsel olmayan y\u00f6ntemlerden de yararlan\u0131labilir. FibroScan, karaci\u011ferdeki ya\u011flanma derecesi ve doku sertli\u011fi hakk\u0131nda bilgi sa\u011flayarak fibrozis riskinin de\u011ferlendirilmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Karaci\u011fer enzimlerinin normal olmas\u0131, fibrozis bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak g\u00f6stermez. Bu nedenle FibroScan sonu\u00e7lar\u0131 ki\u015finin klinik bulgular\u0131, kan testleri ve di\u011fer incelemeleriyle birlikte de\u011ferlendirilerek uygun takip plan\u0131 olu\u015fturulur. Gerekli durumlarda ek g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemlerine veya karaci\u011fer biyopsisine de ba\u015fvurulabilir.<\/p>\n
Karaci\u011fer sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in bu 7 \u00f6neriye dikkat!<\/p>\n
\tFazla kilonuz varsa kontroll\u00fc kilo verin. Yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 5 kilo kayb\u0131 karaci\u011ferdeki ya\u011f miktar\u0131n\u0131 azaltabilir. Uygun hastalarda y\u00fczde 7-10 ve \u00fczerindeki kay\u0131plar iltihaplanma ve fibrozis \u00fczerinde daha belirgin yararlar sa\u011flayabilir.
\n\tDengeli beslenin. Sebze, baklagil ve yeterli protein i\u00e7eren \u00f6\u011f\u00fcnleri tercih edin; \u015fekerli i\u00e7ecekleri s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131n ve porsiyon kontrol\u00fcne dikkat edin.
\n\tHaftada en az 150 dakika hareket edin. Sa\u011fl\u0131k durumunuz uygunsa orta yo\u011funlukta fiziksel aktivite yap\u0131n. D\u0131\u015far\u0131da y\u00fcr\u00fcyemedi\u011finiz g\u00fcnlerde evde veya kapal\u0131 alanlarda hareket edin.
\n\tUzun s\u00fcre oturmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. \u00d6zellikle k\u0131\u015f aylar\u0131nda hareketsiz kalma s\u00fcrenizi azalt\u0131n ve g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fczenli aralar verin.
\n\tMetabolik sorunlar\u0131n\u0131z\u0131 kontrol alt\u0131nda tutun. Diyabet ve kan ya\u011flar\u0131ndaki bozukluklar gibi karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 riskini art\u0131ran durumlar i\u00e7in doktorunuzun \u00f6nerdi\u011fi takip ve tedaviyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcn.
\n\tZay\u0131flama \u00fcr\u00fcnlerini bilin\u00e7sizce kullanmay\u0131n. Kilo verme ila\u00e7lar\u0131n\u0131 ve bitkisel takviyeleri doktor \u00f6nerisi olmadan kullanmay\u0131n. Baz\u0131 \u00fcr\u00fcnler karaci\u011fer hasar\u0131na neden olabilir.
\n\tKontrollerinizi ertelemeyin. Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 belirti vermeden ilerleyebildi\u011fi i\u00e7in risk fakt\u00f6rleriniz varsa gerekli tetkikleri yapt\u0131r\u0131n ve takip plan\u0131n\u0131z\u0131 doktorunuzla olu\u015fturun.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u0131\u015f aylar\u0131nda so\u011fuk hava nedeniyle a\u00e7\u0131k havada ge\u00e7irilen zaman azal\u0131rken, hareketsizlik, uzun s\u00fcre oturma ve y\u00fcksek kalorili besinlerin daha s\u0131k t\u00fcketilmesi kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabiliyor. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 riskini de art\u0131rabiliyor. \u00c7o\u011fu zaman belirti vermeden\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"yoast_head":"\n